Historia muzeum

Uroczystym wydarzeniem dla muzeum stało się nadanie mu imienia Adama Fastnachta, znanego wrocławskiego mediewisty, który wniósł poważny wkład w działalność brzozowskiej placówki kulturalnej PTTK w pierwszych latach jej funkcjonowania. Akt ten dokonał się uchwałą zarządu miejscowego oddziału PTTK z 15 kwietnia 1987 r., co zatwierdził zarząd główny stowarzyszenia pismem z 25 sierpnia tego roku.

Rozbudzone zapotrzebowanie na przedsięwzięcia kulturalne w lokalnym środowisku zaowocowało podjęciem decyzji o remoncie pomieszczeń użytkowanych przez muzeum na parterze i w wieży ratusza. Renowacja i nowa aranżacja wnętrz została zrealizowana od lipca 1987 r. do października 1990 r. Oprócz elektroosmotycznego osuszenia ścian zostały one na nowo otynkowane i pomalowane, a parkiety – wycyklinowane i polakierowane. Zamontowanie mosiężnych żyrandoli i kinkietów, dębowych drzwi według projektu Pawła Palusińskiego wraz z obudowami i drewnianych gzymsów w salach znacznie poprawiło estetykę wnętrz.

Ponowne otwarcie placówki odbyło się 17 listopada 1990 r. w obecności gości honorowych: ordynariusza przemyskiego obrządku łacińskiego ks. bp. dr. Ignacego Tokarczuka (1918–2012), proboszcza parafii kolegiackiej w Brzozowie ks. prał. Juliana Pudły, wicewojewody krośnieńskiego Adama Pęzioła, przewodniczącego Komisji Opieki nad Zabytkami Zarządu Głównego PTTK dr. Franciszka Midury, przedstawicieli muzeów państwowych i PTTK-owskich oraz reprezentantów braci turystycznej na Podkarpaciu. Przecięcia wstęgi w odnowionych wnętrzach dokonali: Krystyna Czyżewska, Lucjan Krynicki i Jerzy F. Adamski. W tym czasie prace muzealne realizowało kilkoro  pracowników PTTK: Jerzy F. Adamski (kierownik, od 1990 r. dyrektor), Maria Wiszyńska-Kędra (główna księgowa), Halina Kościńska (starsza renowatorka), Jolanta Florek (młodsza renowatorka), Marta Paradysz (specjalistka do spraw muzealnych), Elżbieta Kuś (przewodniczka muzealna), Dorota Wasylewicz-Sroka (plastyczka) i Maria Tchórz (sprzątaczka).

 

 

Wprawdzie warunki lokalowe i personalne placówki znacznie się poprawiły, jednak w 1990 r. doświadczyła ona poważnych problemów związanych z finansowaniem działalności statutowej. Stowarzyszenie, na fali przekształceń ustrojowo-ekonomicznych, nie było w stanie w pełni utrzymywać muzeum i dlatego w 1991 r. zarząd oddziału PTTK musiał po raz pierwszy zwrócić się do brzozowskiego samorządu gminnego z prośbą o dotację. Została ona przyznana i wykorzystana na pokrycie kosztów ogrzewania i oświetlenia pomieszczeń. Sytuacja ta powtórzyła się w kolejnych latach, przy czym od 1992 r. dotacja z budżetu gminy pokrywała koszty utrzymania bieżącego. Było to dość istotne, zwłaszcza że muzeum wykazywało coraz większą aktywność, realizując różnorodne przedsięwzięcia, nie tylko regionalistyczne (m.in. wydawanie od grudnia 1991 r. miesięcznika „Wiadomości Brzozowskie”, znaczące zwiększenie wydawanych rocznie pozycji bibliograficznych od 1992 r., podobne zwiększenie ilości wystaw czasowych od 1994 r., zainicjowanie i poważny udział w organizacji międzynarodowych konferencji ekologicznych od 1992 r. oraz zorganizowanie kursu etnograficznego dla polonusów w 1993 r.). Sukcesy w krzewieniu dziedzictwa kulturowego, a szczególnie w działalności wydawniczej zaowocowały uhonorowaniem dyrektora Jerzego F. Adamskiego Nagrodą im. Franciszka Kotuli I stopnia w 1992 r. i „Wawrzynem” Telewizji Rzeszów w 1993 r.

W związku ze zwiększeniem aktywności w zakresie ekspozycji, w październiku 1993 r. muzeum otrzymało w użytkowanie kolejną salę wystawienniczą i trzy pomieszczenia zaplecza na parterze ratusza, przejęte po oddziale Banku Depozytowo-Kredytowego. O tym, jak dobry był to krok, świadczyła ciesząca się rekordową ilością zwiedzających wystawa „Cuda natury”, zorganizowana kilka miesięcy później, w marcu 1994 r.

Te wszystkie okoliczności dobitnie wykazały, że samodzielne utrzymanie przez stowarzyszenie – niewielkiego, lecz dość aktywnego w skali lokalnej – muzeum było niemożliwe. Placówce groziła likwidacja lub zawieszenie działalności, co byłoby niewątpliwą stratą dla miejscowej społeczności. Dlatego brzozowskie władze miejskie pierwszej kadencji z inicjatywy burmistrza Józefa Rzepki i przewodniczącego rady miejskiej Lucjana Krynickiego wystąpiły z propozycją nieodpłatnego przejęcia muzeum, zaś zarząd oddziału PTTK uchwałą własną z 19 kwietnia 1994 r. wyraził zgodę na tę propozycję. Kolejne kroki zostały podjęte tak szybko, że w pośpiechu nie zostały dopełnione procedury, co spowodowało że uchwała Rady Miejskiej z 20 maja 1994 r. o utworzeniu muzeum samorządowego została uchylona rozstrzygnięciem nadzorczym z 27 czerwca tego roku. W tej sytuacji zarząd oddziału PTTK na posiedzeniu 29 sierpnia 1994 r. podjął decyzję o zaprzestaniu działalności muzeum z dniem 31 grudnia tego roku. Powtórne podejście do przejęcia placówki przez samorząd nastąpiło już w drugiej kadencji władz gminnych, a odbyło się mocą uchwały Rady Miejskiej z 25 maja 1995 r. Samorządową instytucją kultury stało się muzeum 1 lipca tego roku i od tej pory funkcjonowało pod nazwą „Muzeum Regionalne im. Adama Fastnachta w Brzozowie”.